ဗမာရိုးရာ အစားအသောက်များ
အရသာထူးကဲပြီး ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ ဟင်းလျာများ
မုန့်ဟင်းခါး
👨🍳 ပြုလုပ်ပုံ:
ငါးကို စပါးလင်၊ နနွင်းတိုနဲ့ ပြုတ်ပြီး အသားနွှင်ထားပါ။
နွှင်ထားတဲ့ ငါးသားကို ငရုတ်သီးမှုန့်၊ ဂျင်း၊ ကြက်သွန်ဖြူတိုနဲ့ မွှေးနေအောင် ဆီသတ်ပါ။
ရေဆူဆူမှာ ကုလားပဲမှုန့်၊ ဆန်လှော်မှုန့်တိုကို ဖျော်ထည့်ပြီး ငှက်ပျောအူ၊ ဆီသတ်ထားတဲ့ငါးသား၊ စပါးလင်၊ ငရုတ်ကောင်းတိုထည့်ကာ အနှစ်ရအောင် ကျိုပေးပါ။
🌿 ကျန်းမာရေးကောင်းကျိုး:
အာဟာရစုံလင်ခြင်း: ငါးမှ ပရိုတင်း၊ ကုလားပဲမှ အပင်ထွက်ပရိုတင်းနဲ့ ဆန်ကြာဆံမှ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်တိုကို တပြိုင်နက် ရရှိစေပါတယ်။
စွမ်းအင်ရရှိခြင်း: မနက်စာအဖြစ် စားသုံးပါက တစ်နေ့တာလုံးအတွက် လန်းဆန်းတက်ကြွတဲ့ စွမ်းအင်ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါတယ်။
ဆိုးကျိုး:
ဆိုဒီယမ်များခြင်း: ငံပြာရည်နဲ့ ဆား အသုံးများတဲ့အတွက် သွေးတိုးရှိသူတွေ သတိထားစားသင့်ပါတယ်။
လေပွတတ်ခြင်း: ကုလားပဲနဲ့ ငှက်ပျောအူ ပါဝင်တဲ့အတွက် အစာအိမ်အားနည်းသူတွေ ညဘက်စားရင် လေပွတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
🌿ပါဝင်ပစ္စည်းများ
အဓိက: ဆန်ကြာဆံ၊ ငါး (ငါးခူ၊ ငါးကျည်း သိုမဟုတ် ငါးမြစ်ချင်း)။
အနှစ်: ကုလားပဲမှုန့်၊ ဆန်လှော်မှုန့်၊ ငှက်ပျောအူ။
အမွှေးအကြိုင်: စပါးလင်၊ ဂျင်း၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ငရုတ်ကောင်း။
တွဲဖက်စားသုံးရန်: အကြော်စုံ၊ ဘဲဥပြုတ်၊ နံနံပင်၊ သံပရာသီး။
🌿သမိုင်းကြောင်း
မုန့်ဟင်းခါးဟာ ပုဂံခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့တယ်လို အချိုက ယူဆကြပြီး ရှေးမြန်မာဘုရင်တွေရဲ့ နန်းတွင်းစားသောက်ဖွယ်ရာစာရင်းမှာ "မုန့်ဟင်း" ဆိုတဲ့ အမည်နဲ့ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ မူလက ငါးနဲ့ချက်တဲ့ "မုန့်ဟင်း" ကိုမှ ငရုတ်ကောင်းအရသာကြောင့် အနည်းငယ် ခါးသက်သက်ရှိတာကို အစွဲပြုပြီး "မုန့်ဟင်းခါး" လို ခေါ်တွင်လာတာပါ။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ ဘယ်နေရာမှာမဆို ရရှိနိုင်တဲ့ ကိုယ်စားပြု အစားအစာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
မုန့်လင်မယား
👨🍳 ပြုလုပ်ပုံ:
အချိုးအစား: ဆန်မှုန့် (၁) ဆလျှင် ရေ (၁.၅ မှ ၂) ဆနှုန်းဖြင့် ပျော်ဝင်အောင် ဖျော်ပါ။ (အုန်းနိုရည် အနည်းငယ် ထည့်လိုက ထည့်နိုင်သည်)။
အရသာသွင်းခြင်း: ချင်းရည်၊ ကြက်သွန်မြိတ်၊ ဆား၊ သကြား နှင့် ဟင်းခတ်မှုန့်တိုထည့်ကာ သမအောင် မွှေပါ။
မုန့်နှစ်ရည်အပြင် ငုံးဥ၊ ပဲပြုတ်၊ ဆီ နှင့် ဆီစုပ်တံတိုကို အသင့်ပြင်ထားပါ။
မုန့်အိုးကို ဆီသုတ်၍ ပူလာလျှင် မုန့်ရည်ခပ်ထည့်ပါ။
အပေါ်မှ ငုံးဥနှင့် ပဲပြုတ် ထည့်ပါ။
မုန့်သားကျက်၍ ကြွတက်လာပါက တစ်ဖက်သိုလှန်ပေးပြီး၊ အပိုင်းနှစ်ခုကို တစ်ခုတည်းဖြစ်အောင် ထပ်ပေးပါ။
ပိုမိုမွှေးပျံ့စေရန် နှမ်းထောင်း (နှမ်းလှော် + ဆား) ဖြူး၍ ပူပူနွေးနွေး သုံးဆောင်နိုင်ပါသည်။
🌿 ပါဝင်ပစ္စည်းများ
ဆန်မှုန့်ညက်၊ ရေ၊ ချင်း၊ ကြက်သွန်မြိတ်၊ စားတော်ပဲပြုတ်၊ ငုံးဥ၊ ဆား၊ သကြား၊ ဟင်းခတ်မှုန့်အနည်းငယ်၊ ဆီတို ဖြစ်သည်။
🌿သမိုင်းကြောင်း
ရခိုင်မုန့်တီဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်ရဲ့ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွေမှာ ရှေးယခင်ကတည်းက စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တာပါ။ ရခိုင်လူမျိုးတိုဟာ ပင်လယ်စာနဲ့ ငါးကို အဓိကထား စားသုံးကြသူများဖြစ်တာကြောင့် လတ်ဆတ်တဲ့ ပင်လယ်ငါးတွေကို အသုံးပြုပြီး အဆီအဆိမ့်မပါဘဲ စပ်စပ်လေးချက်စားရာကနေ ရိုးရာအစားအစာ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ အခုအခါမှာတော့ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးက လူကြိုက်များတဲ့ အစားအစာတစ်ခု ဖြစ်နေပါပြီ။
လက်ဖက်သုပ်
👨🍳 ပြုလုပ်ပုံ:
လက်ဖက်ကို မြေပဲ၊နှမ်း၊ကြက်သွန်ကြော်၊ ပုစွန်ခြောက်လေးနဲ့ပဲ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းသုပ်ပြီး ကြက်သွန်ဖြူလေး၊ ငရုတ်သီးစိမ်းလေးနဲ့ တွဲစားတာကလည်း စားကောင်းပါတယ်။ နောက်တစ်မျိုးကတော့ လက်ဖက်ကို အကြော်စုံ နဲ့ သုပ်ပြီး ခရမ်းချဉ်သီး၊ ဂေါ်ဖီ တွေကို ပါးပါးလေးလှီးထည့်ပြီးသုပ်စားတာမျိုးလည်းရှိပါတယ်။ လက်ဖက်ကိုအချိုနယ်ဘက်တွေမှာဆိုရင် သင်္ဘောရွက် နုနုလေးတွေ၊ပြောင်းဖူးပြုတ်၊ ပန်းဂေါ်ဖီ၊ ဆလတ်ရွက်တိုကို ထည့်ပြီး သုပ်စားတာမျိုးလည်းရှိပါတယ်။ လက်ဖက်က စားလို ကောင်းတာတင်မဟုတ်ဘဲ ဆေးဖက်လည်း ဝင်ပါသေးတယ်။
🌿 လိုအပ်သော ပစ္စည်းများ
အဓိက: လက်ဖက်စို (အချို/အချဉ်/အစပ်) နှင့် အကြော်စုံ (ပဲ၊ နှမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူကြော်)။
ဟင်းသီးဟင်းရွက်: ဂေါ်ဖီ၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငရုတ်သီးစိမ်း။
အရသာဖြည့်: နှမ်းဆီ (သို) မြေပဲဆီ၊ ပုဇွန်ခြောက်မှုန့်၊ သံပရာသီး၊ ငံပြာရည် (သို) ငပိရည်၊ ဆား (သို) အရသာမှုန့်။
အချက်အလက်: အားလုံးကို ရောနယ်လိုက်လျှင် အရသာရှိသော မြန်မာ့လက်ဖက်သုပ်ကို ရရှိပါပြီ။
🌿သမိုင်းကြောင်း
မူရင်းဒေသ: လက်ဖက်ကို ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အဓိကစိုက်ပျိုးပြီး ရှမ်းလူမျိုးများမှ စတင်စားသုံးခဲ့ကြသည်။
အမျိုးအစား: လက်ဖက်ရွက်ကို လက်ဖက်ခြောက် (ရေနွေးကြမ်း) နှင့် လက်ဖက်စို (အချဉ်ဖောက်၍ အသုပ်) ဟူ၍ ပုံစံနှစ်မျိုးဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
လက်ဖက်သုပ်၏ ထူးခြားချက်: နေရာဒေသကိုလိုက်၍ ဖန်တီးမှုပုံစံ ကွဲပြားသော်လည်း မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးမှ ထွက်ရှိသော ပစ္စည်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုထားသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်: လက်ဖက်ရွက်။
အလယ်ပိုင်းဒေသ: ပဲအမျိုးမျိုး။
တောင်ပိုင်းဒေသ: ပုဇွန်ခြောက်။
အခြားဒေသများ: ဆီ၊ ကြက်သွန် နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ။
*လက်ဖက်သုပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ထွက်ကုန်များကို စုစည်းထားသည့် အရောင်အသွေးစုံလင်သော ရိုးရာအစားအစာဖြစ်ပြီး ဒေသခံတို၏ တီထွင်ကြိုးစားမှုကို ဖော်ပြနေပါသည်။
မုန့်လုံးရေပေါ်
👨🍳 ပြုလုပ်ပုံ:
ဆန်မှုန့်ကို ရေနှင့်နှစ်ပြီး လုံးပုံပြုလုပ်ကာ အတွင်းသို သကြားထည့်သည်။ ထိုနောက် ရေနွေးထဲတွင် ပြုတ်ပြီး မုန့်လုံးများ ရေပေါ်လာသောအခါ ထုတ်ယူကာ အုန်းသီးဖြူး၍ စားသုံးသည်။
🌿 ကျန်းမာရေးကောင်းကျိုး:ဆိုးကျိုး-
စွမ်းအင်မြင့်မားပေးနိုင်သည်
→ ဆန်မှုန့်တွင် carbohydrate များပါဝင်သဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာအတွက် လိုအပ်သော စွမ်းအင်ကို လျင်မြန်စွာ ပေးနိုင်သည်
ဦးနှောက်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာအလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းကို ကူညီသည်
→ သကြားတွင် glucose ပါဝင်သောကြောင့် ဦးနှောက်အတွက် လျင်မြန်သော စွမ်းအင်ရရှိစေသည်
အစာချေမှုအတွက် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်
→ အုန်းသီးတွင် fiber ပါဝင်သဖြင့် အစာအိမ်လုပ်ဆောင်မှုကို ကောင်းမွန်စေသည်
စိတ်ပျော်ရွှင်မှုနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးကောင်းစေသည်
→ မိသားစုနှင့်အတူလုပ်စားခြင်းကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုလျော့နည်းစေပြီး ပျော်ရွှင်မှုတိုးစေသည်။ ဆီးချိုရောဂါအန္တရာယ်တိုးနိုင်သည်
→ သကြားပါဝင်မှုမြင့်သောကြောင့် များများစားလျှင် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်မြင့်တက်နိုင်သည်
အလေးချိန်တက်နိုင်သည် (Obesity Risk)
→ carbohydrate နှင့် သကြားများများပါဝင်သောကြောင့် စွမ်းအင်ပိုလျှံပါက အဆီအဖြစ် သိုလှောင်သွားနိုင်သည်
သွားကျန်းမာရေးထိခိုက်နိုင်သည်
→ ချိုသောအစားအစာဖြစ်သောကြောင့် သွားပိုးစားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်
အစာအိမ်အဆင်မပြေမှု ဖြစ်နိုင်သည်
→ အလွန်များစွာစားလျှင် bloating (ဗိုက်ဖောင်းခြင်း) ဖြစ်နိုင်သည်
🌿ပါဝင်ပစ္စည်းများ
ဆန်မှုန့်
သကြား
ရေ
အုန်းသီး
ဆားနည်းနည်း
🌿သမိုင်းကြောင်း
မုန့်လုံးရေပေါ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဗမာလူမျိုးတိုတွင် ရှေးယခင်ကတည်းက ပြုလုပ်စားသုံးလာသော ရိုးရာမုန့်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် တပေါင်းပွဲတော် ကာလတွင် မိသားစု၊ မိတ်ဆွေများနှင့် စုပေါင်းပြုလုပ်စားသုံးခြင်းဖြင့် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးကို တိုးမြှင့်စေသည်။
ထိုမုန့်ကို ဆန်မှုန့်ဖြင့် လုံးပုံပြုလုပ်ကာ ရေနွေးထဲတွင် ပြုတ်သောအခါ မုန့်လုံးများ ရေပေါ်လာသည့် သဘာဝဖြစ်စဉ်ကြောင့် “မုန့်လုံးရေပေါ်” ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ယနေ့တွင်လည်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပွဲတော်အစားအစာအဖြစ် အရေးပါနေဆဆန်မှုန့်
ရွှေရင်အေး
👨🍳 ပြုလုပ်ပုံ:
အုန်းနိုကို သကြားနှင့် ရောကာ အချိုရည်ပြုလုပ်ပါ။ ထိုနောက် မုန့်ဖတ်၊ ပုလဲစေ့နှင့် ဂျယ်လီတိုကို ထည့်ပါ။ နောက်ဆုံးတွင် ရေခဲထည့်ကာ အေးမြအောင် ပြုလုပ်ပြီး စားသုံးနိုင်ပါသည်။
🌿 ကျန်းမာရေးကောင်းကျိုး:ဆိုးကျိုး-
အပူလျော့စေခြင်း: ရေခဲနှင့် အုန်းနိုပါဝင်သောကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာအပူကို လျော့ချပေးပြီး နွေရာသီတွင် အေးမြစေသည်။
စွမ်းအင်ပေးခြင်း: သကြားနှင့် ဆန်မှ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်ရရှိသဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာအတွက် လျင်မြန်သော စွမ်းအင်ပေးနိုင်သည်။
ရေဓာတ်ဖြည့်ပေးခြင်း: အရည်အစားအစာဖြစ်သောကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် ရေဓာတ်ချိုတဲ့မှုကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။
သကြားများခြင်း: သကြားပါဝင်မှုများသောကြောင့် များများစားလျှင် ဆီးချိုရောဂါဖြစ်နိုင်သည်။
အဆီပါဝင်မှု: အုန်းနိုတွင် အဆီပါဝင်သောကြောင့် အလွန်စားသုံးပါက ကိုယ်အလေးချိန်တက်နိုင်သည်။
အစာအိမ်အကျိုးသက်ရောက်မှု: အေးလွန်းသောအစားအစာဖြစ်သောကြောင့် အစာအိမ်နာ သိုမဟုတ် ဝမ်းလျှောဖြစ်နိုင်သည်။
🌿ပါဝင်ပစ္စည်းများ
အဓိက: အုန်းနို၊ ရေခဲ
မုန့်အမျိုးအစားများ: မုန့်ဖတ်၊ ဆန်လုံး (သို) ပုလဲစေ့
အချိုပစ္စည်း: သကြား
အဆာပလာ: ဂျယ်လီ၊ ပေါင်မုန့်၊ အုန်းသီး
🌿သမိုင်းကြောင်း
ရွှေရင်အေးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဗမာလူမျိုးတိုအတွင်း ရှေးယခင်ကတည်းက နွေရာသီအပူကို လျော့ချရန် ဖန်တီးစားသုံးလာသော ရိုးရာအချိုပွဲတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ရာသီဥတုပူပြင်းသောကြောင့် အေးမြစေသော အစားအစာများလိုအပ်ခဲ့ပြီး ထိုလိုအပ်ချက်မှ အုန်းနို၊ မုန့်များနှင့် ရေခဲတိုကို ပေါင်းစပ်ကာ ရွှေရင်အေးကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။
“ရွှေရင်အေး” ဟူသော အမည်မှာ စားသုံးသောအခါ ရင်အေးစေသော ခံစားမှုရရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး ယနေ့တွင်လည်း နွေရာသီအစားအစာအဖြစ် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် လူကြိုက်များစွာ စားသုံးနေကြသည်
ငပိရည်ကျိုနှင့် တိုစရာအစုံ
👨🍳 ပြုလုပ်ပုံ:
ငါးပိရည်ကို ရေသင့်ရုံဖြင့် ဆူပွက်အောင်ကျိုပြီး အနှစ်များကို စစ်ထုတ်ယူပါ။
ငရုတ်သီးစိမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူတိုကို မီးဖုတ် (သိုမဟုတ်) လှော်ပြီး ညက်အောင်ထောင်းပါ။
ကျိုထားသော ငပိရည်ထဲသို ထောင်းထားသော ငရုတ်သီး၊ ကြက်သွန်ဖြူနှင့် ပုစွန်ပြုတ်များကို ထည့်ပါ။
သံပရာသီးညှစ်၊ အပေါ့အငန်အရသာညှိပြီးနောက် လတ်ဆတ်သော တိုစရာဗန်းနှင့်အတူ အလှဆင်ကာ သုံးဆောင်နိုင်ပါပြီ။
🌿 ကျန်းမာရေးကောင်းကျိုး:ဆိုးကျိုး-
အစာကြေလွယ်ခြင်း: ငပိရည်နှင့် တွဲဖက်စားရသော အသီးအနှံများကြောင့် အမျှင်ဓာတ် (Fiber) ကြွယ်ဝပြီး အစာချေစနစ်ကို ကောင်းမွန်စေပါတယ်။
ခံတွင်းမြိန်ခြင်း: အချဉ်၊ အစပ် အရသာကြောင့် ဖျားနာပြီးစ ခံတွင်းပျက်နေသူများအတွက် အထူးသင့်တော်ပြီး ထမင်းမြိန်စေပါတယ်။
ဆိုဒီယမ် (ဆား) များခြင်း: ငပိတွင် ဆားပါဝင်မှုများသဖြင့် သွေးတိုးရောဂါရှိသူများနှင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူများ အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းကို သတိထားသင့်ပါတယ်။
ယားယံခြင်း: အသားအရေယားယံတတ်သူများ သိုမဟုတ် အနာရောဂါရှိသူများအတွက် ငပိသည် အယားအယံ ပိုဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် ဆင်ခြင်စားသုံးသင့်ပါတယ်။
🌿ပါဝင်ပစ္စည်းများ
အဓိက: ငပိ (ငါးပိရည်ကျိုရန် ငါးခူ၊ ငါးရံ့ သိုမဟုတ် ငါးလေးမျိုးစုံငပိ)။
အသား: ပုစွန်လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် (ငပိရည်ထဲထည့်ရန်)၊ ကြက်ဥပြုတ်။
အဆာပလာ: ငရုတ်သီးစိမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ သံပရာသီး၊ စိမ်းစားငပိအနည်းငယ် (အနံ့အတွက်)။
တွဲဖက် (တိုစရာ): သရက်သီးကင်၊ ခရမ်းကင်သီး၊ ဒန့်သလွန်သီး၊ ပဲသီး၊ ကန်စွန်းရွက်၊ ရှောက်သီး၊ ဆူးပုပ်ခက် နှင့် အညာဒေသထွက် အသီးအနှံမျိုးစုံ။
🌿သမိုင်းကြောင်း
ငပိရည်ဟာ ဗမာလူမျိုးတိုရဲ့ ရှေးပဝေသဏီကတည်းကပင် အဓိကအားထားရတဲ့ ရိုးရာအခြေခံအစားအစာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ "ငပိမပါလျှင် ဗမာစာမပီ" ဆိုသလိုပင် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း အညာဒေသရော၊ အောက်ပြည်အရပ်မှာပါ နေ့စဉ်ထမင်းဝိုင်းတိုင်းမှာ မပါမဖြစ် တည်ရှိလာခဲ့တာပါ။ အထူးသဖြင့် လယ်ယာလုပ်ကိုင်သူများ၊ ကျေးလက်နေပြည်သူများက မိမိတိုဒေသထွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက် (တိုစရာ) များဖြင့် တွဲဖက်စားသုံးရာမှ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာ့ဂုဏ်ဆောင် နာမည်ကြီး အစားအစာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။